Is Gronings Fries of Saksisch?

Saksische of Friese taal?

Heeft het Gronings meer Saksische of juist meer Friese kenmerken? Het Gronings is een mengeling tussen Fries en Saksisch. Dit betekent dat het gebruik maakt van oorspronkelijk Friese woorden en dat het gebruik maakt van woorden uit de Saksische wereld. Er wordt wel eens gezegd dat het Gronings een Fries substraat heeft. Dit substraat (overblijfsel) heeft het Gronings omdat er in de provincie Groningen (de Ommelanden) vroeger altijd Fries werd gesproken. Dit Fries was niet helemaal gelijk aan het Fries dat in de provincie Friesland wordt gesproken. Het Fries dat in de provincie Friesland wordt gesproken heet het Westlauwers Fries. Het Fries dat in Groningen werd gesproken wordt het Oostlauwers Fries genoemd.

De Ommelanden van Groningen

Ommelanden van Groningen

De Ommelanden van Groningen zijn de gebieden buiten de stad Groningen met uitzondering van Westerwolde. In de Ommelanden werd het Oostlauwers Fries gesproken. Het Oostlauwers Fries werd niet alleen in Nederland gesproken. Ook in Duitsland werd de taal gesproken. Tegenwoordig is het Oostlauwers Fries zo goed als uitgestorven. In een klein gebied, net over de Nederlandse grens, wordt nog Saterfries gesproken. Saterfries lijkt het meest op de oorspronkelijke Oostlauwers Friese taal zoals dat vroeger in een veel groter gebied werd gesproken.

Waarom ineens Saksisch?

De stad Groningen was vroeger een zeer machtige stad. De stad had bijna heel het noorden van Nederland in haar macht en was zeer invloedrijk. De Ommelanden van Groningen (ook wel klein Friesland genoemd) en de provincie Friesland hadden niet veel te zeggen: Groningen had de macht. De stad Groningen was een Saksische Drentse stad. De stad heeft de Ommelanden indirect aangemoedigd om het Fries in te ruilen voor het Saksisch. Dit overschakelen ging vrij snel, maar heeft zich niet helemaal volbracht. Het Gronings kon in die tijd ontstaan en werd een mengeling tussen Fries en Saksisch.

Oostlauwers Fries in Duitsland?

Ook het gebied in Duitsland waar het Oostlauwers Fries werd gesproken werd steeds kleiner. De Ommelanden van Groningen waren sneller met het inruilen van het Fries naar het Gronings dan het gebied in Duitsland. In Duitsland kwamen de Friezen onder druk te staan door het Hoogduits. Steeds meer mensen schakelden daar over van Fries naar Plattduits.

Lees meer: Gronings en Fries